Fjárhúsið
Hvernig virka peningar?
Lærðu á fé, skref fyrir skref
Kibba: Gaman að sjá þig í fjárhúsinu! Allir byrja sem lamb. Lestu spjöldin og taktu prófið, þá vex þú upp í Kibbu.
- Hér eru hugtök útskýrð, ekki gefin ráð. Þetta er ekki fjármálaráðgjöf.
- Framvindan þín er aðeins geymd í þessum vafra. Enginn aðgangur og ekkert sent á netið.
Vafrinn leyfir ekki að framvindan sé geymd, svo hún gleymist þegar síðunni er lokað. Skrifaðu frekar niður framvindukóðann neðst á síðunni.
Mælt með fyrir 8–16 ára. Lestu spjöldin, merktu þau lesin, spilaðu „Safnaðu fyrir hjólinu“ og taktu prófið. Fjögur rétt svör af fimm duga.
Að spara fyrir einhverju
Kibba: Að spara er að geyma peninga núna til að geta keypt eitthvað stærra seinna. Gott er að vita hvað hluturinn kostar og hve mikið þú leggur til hliðar í hverri viku. En passaðu þig: peningar í bauk kaupa aðeins minna með hverju ári þegar verð hækka.
🤔 Giskaðu: hjól kostar 30.000 kr. og þú leggur 2.000 kr. til hliðar á viku. Hve margar vikur tekur að safna fyrir því?
15 vikur, því 30.000 deilt með 2.000 eru 15. Ef hjólið hækkar í verði á meðan tekur það aðeins lengur. (Tilbúið dæmi.)
Næst: Verð hækka
Verð hækka
Kibba: Flest kostar aðeins meira í ár en í fyrra. Það kallast verðbólga. Þá kaupa sömu peningar aðeins minna en áður. Hagstofa Íslands mælir þetta í hverjum mánuði.
🤔 Giskaðu: ef allt verð hækkar um 6% á einu ári, hvað kostar þá 1.000 kr. hlutur eftir árið?
Um 1.060 kr. Sex prósent þýðir 6 krónur af hverjum 100, svo 60 kr. bætast við 1.000 kr.
Næst: Banki og vextir
Banki og vextir
Kibba: Banki geymir peningana þína á öruggum stað. Á sparireikningi borgar bankinn þér vexti fyrir að fá að geyma þá, svo upphæðin vex smám saman. Seðlabankinn ákveður stýrivexti, sem hafa áhrif á alla aðra vexti.
🤔 Giskaðu: þú átt 10.000 kr. á reikningi með 5% vöxtum á ári. Hvað áttu eftir eitt ár?
10.500 kr. Fimm prósent af 10.000 kr. eru 500 kr. (Tilbúið dæmi.)
Næst: Lífið á Íslandi
Fleiri spjöld á leiðinni
- Hvað eru peningar? Kemur bráðum.
- Þarfir og langanir Kemur bráðum.
- Kaup í leikjum Kemur bráðum.
- Svindl á netinu Kemur bráðum.
- Debetkort, kreditkort og síminn Kemur bráðum.
Próf: Lamb
Fimm spurningar úr 3 spjöldum þrepsins. Fjögur rétt svör duga og þú mátt reyna eins oft og þú vilt.
Mælt með fyrir 16–28 ára. Laun, lán og fyrstu skrefin á eigin fótum.
Kibba er læst
Þetta þrep opnast þegar Lambs-þrepið er klárað: öll spjöldin lesin, leikurinn spilaður og prófið staðist. Treystirðu þér? Taktu þá stökkpróf úr efni Lambs-þrepsins og hoppaðu beint hingað.
Fleiri spjöld á leiðinni
- Launaseðillinn: staðgreiðsla, persónuafsláttur og lífeyrissjóður Kemur bráðum.
- Séreignarsparnaður Kemur bráðum.
- Fjárhagsáætlun Kemur bráðum.
- Leiga eða kaup Kemur bráðum.
- Verðtryggt eða óverðtryggt lán Kemur bráðum.
- Dýr lán: yfirdráttur, smálán og „kaupa núna, borga seinna“ Kemur bráðum.
- Raunvextir Kemur bráðum.
- Vaxtavextir og fyrsta fjárfestingin Kemur bráðum.
- Kryptó og áhætta Kemur bráðum.
Mælt með fyrir 28+ ára. Lífeyrir, eignir og fjármál fjölskyldunnar.
Forystukind er læst
Þetta þrep opnast þegar Kibbu-þrepið er klárað. Spjöld þess eru í smíðum.
Fleiri spjöld á leiðinni
- Greiðslubyrði og endurfjármögnun Kemur bráðum.
- Lífeyrir og starfslok Kemur bráðum.
- Dreifing og gengisáhætta Kemur bráðum.
- Verðbólga og eignir Kemur bráðum.
- Fjármál fjölskyldunnar Kemur bráðum.
- Hagkerfið og þú Kemur bráðum.
Framvindukóði
Kóðinn geymir aðeins hvaða spjöld og þrep þú hefur klárað. Skrifaðu hann niður og sláðu hann inn á öðru tæki til að halda áfram þar. Hann er reiknaður í vafranum og hvergi geymdur annars staðar.
Kóðinn þinn: enginn ennþá