Fjárhúsið
Hvernig virka peningar?
Lærðu á fé, skref fyrir skref
Kibba: Gaman að sjá þig í fjárhúsinu! Allir byrja sem lamb. Veldu það þrep sem hentar þér og taktu prófið; með hverju prófi sem þú stenst vex þú.
- Hér eru hugtök útskýrð, ekki gefin ráð. Þetta er ekki fjármálaráðgjöf.
- Framvindan þín er aðeins geymd í þessum vafra og enginn aðgangur þarf. Þegar prófi lýkur er nafnlaus samtala réttra og rangra svara send, ekkert um þig.
Vafrinn leyfir ekki að framvindan sé geymd, svo hún gleymist þegar síðunni er lokað. Skrifaðu frekar niður framvindukóðann neðst á síðunni.
Mælt með fyrir 8–16 ára. Lestu spjöldin, spilaðu „Safnaðu fyrir hjólinu“ og taktu prófið þegar þú vilt.
Próf: Lamb
Tíu spurningar um efni þrepsins. Átta rétt svör duga og þú mátt reyna eins oft og þú vilt.
Að spara fyrir einhverju
Kibba: Að spara er að geyma peninga núna til að geta keypt eitthvað stærra seinna. Gott er að vita hvað hluturinn kostar og hve mikið þú leggur til hliðar í hverri viku. En passaðu þig: peningar í bauk kaupa aðeins minna með hverju ári þegar verð hækka.
🤔 Giskaðu: hjól kostar 30.000 kr. og þú leggur 2.000 kr. til hliðar á viku. Hve margar vikur tekur að safna fyrir því?
15 vikur, því 30.000 deilt með 2.000 eru 15. Ef hjólið hækkar í verði á meðan tekur það aðeins lengur. (Tilbúið dæmi.)
Næst: Verð hækka
Verð hækka
Kibba: Flest kostar aðeins meira í ár en í fyrra. Það kallast verðbólga. Þá kaupa sömu peningar aðeins minna en áður. Hagstofa Íslands mælir þetta í hverjum mánuði.
🤔 Giskaðu: ef allt verð hækkar um 6% á einu ári, hvað kostar þá 1.000 kr. hlutur eftir árið?
Um 1.060 kr. Sex prósent þýðir 6 krónur af hverjum 100, svo 60 kr. bætast við 1.000 kr.
Næst: Banki og vextir
Banki og vextir
Kibba: Banki geymir peningana þína á öruggum stað. Á sparireikningi borgar bankinn þér vexti fyrir að fá að geyma þá, svo upphæðin vex smám saman. Seðlabankinn ákveður stýrivexti, sem hafa áhrif á alla aðra vexti.
🤔 Giskaðu: þú átt 10.000 kr. á reikningi með 5% vöxtum á ári. Hvað áttu eftir eitt ár?
10.500 kr. Fimm prósent af 10.000 kr. eru 500 kr. (Tilbúið dæmi.)
Næst: Lífið á Íslandi
Fleiri spjöld á leiðinni
- Hvað eru peningar? Kemur bráðum.
- Þarfir og langanir Kemur bráðum.
- Kaup í leikjum Kemur bráðum.
- Svindl á netinu Kemur bráðum.
- Debetkort, kreditkort og síminn Kemur bráðum.
Mælt með fyrir 16–28 ára. Laun, lán og fyrstu skrefin á eigin fótum. Spjöldin eru í smíðum, en prófið er tilbúið.
Próf: Kibba
Tíu spurningar um efni þrepsins. Átta rétt svör duga og þú mátt reyna eins oft og þú vilt.
Fleiri spjöld á leiðinni
- Launaseðillinn: staðgreiðsla, persónuafsláttur og lífeyrissjóður Kemur bráðum.
- Séreignarsparnaður Kemur bráðum.
- Fjárhagsáætlun Kemur bráðum.
- Leiga eða kaup Kemur bráðum.
- Verðtryggt eða óverðtryggt lán Kemur bráðum.
- Dýr lán: yfirdráttur, smálán og „kaupa núna, borga seinna“ Kemur bráðum.
- Raunvextir Kemur bráðum.
- Vaxtavextir og fyrsta fjárfestingin Kemur bráðum.
- Kryptó og áhætta Kemur bráðum.
Mælt með fyrir 28+ ára. Lífeyrir, eignir og fjármál fjölskyldunnar. Spjöldin eru í smíðum, en prófið er tilbúið.
Próf: Forystukind
Tíu spurningar um efni þrepsins. Átta rétt svör duga og þú mátt reyna eins oft og þú vilt.
Fleiri spjöld á leiðinni
- Greiðslubyrði og endurfjármögnun Kemur bráðum.
- Lífeyrir og starfslok Kemur bráðum.
- Dreifing og gengisáhætta Kemur bráðum.
- Verðbólga og eignir Kemur bráðum.
- Fjármál fjölskyldunnar Kemur bráðum.
- Hagkerfið og þú Kemur bráðum.
Framvindukóði
Kóðinn geymir aðeins hvaða spjöld og þrep þú hefur klárað. Skrifaðu hann niður og sláðu hann inn á öðru tæki til að halda áfram þar. Hann er reiknaður í vafranum og hvergi geymdur annars staðar.
Kóðinn þinn: enginn ennþá